TDS là gì? Chỉ số TDS bao nhiêu thì nước uống được?

TDS là chỉ số nhiều người thường nghe đến khi quan tâm đến chất lượng nước, nhất là lúc dùng bút đo nước tại nhà hoặc tìm hiểu để chọn mua máy lọc phù hợp. Vậy TDS là gì, chỉ số này thực sự nói lên điều gì về nguồn nước và mức TDS bao nhiêu thì được xem là an toàn để uống? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết, dễ hiểu từng vấn đề liên quan.

1. TDS là gì?

TDS, viết tắt của Total Dissolved Solids, là chỉ số thể hiện tổng lượng chất rắn hòa tan có trong nước. Chỉ số này bao gồm nhiều thành phần khác nhau như khoáng chất, muối, kim loại, các ion hòa tan và một số tạp chất hữu cơ, vô cơ khác tồn tại ở dạng phân tử hoặc ion nhỏ trong nước.

TDS thường được đo bằng đơn vị ppm (parts per million, nghĩa là phần triệu) hoặc mg/L, hai đơn vị này có giá trị tương đương nhau khi đo trong nước. Ví dụ, nếu một mẫu nước có chỉ số TDS là 100 ppm, điều này có nghĩa là trong mỗi lít nước có khoảng 100mg chất rắn hòa tan các loại.

TDS phản ánh tổng lượng chất hòa tan trong nước, đo bằng đơn vị ppm hoặc mg/L

2. Chỉ số TDS phản ánh điều gì về chất lượng nước?

Chỉ số TDS cho biết tổng lượng chất hòa tan có trong một mẫu nước, nhưng đây không phải là thước đo mức độ vi khuẩn hay độ an toàn tuyệt đối của nguồn nước đó. Nói cách khác, TDS chỉ phản ánh một khía cạnh của chất lượng nước, không đại diện cho toàn bộ các yếu tố quyết định nước có an toàn để sử dụng hay không.

Một điểm cần lưu ý là TDS cao chưa chắc đồng nghĩa với nước bẩn, và TDS thấp cũng chưa chắc là nước hoàn toàn tốt cho sức khỏe. Ví dụ, nước khoáng thiên nhiên thường có TDS khá cao do chứa nhiều khoáng chất có lợi như canxi, magie, trong khi nước có TDS thấp chỉ đơn giản là ít chất hòa tan hơn, không nói lên việc nước đó có sạch khuẩn hay không.

Điều quan trọng cần ghi nhớ là chỉ số TDS không có khả năng phân biệt giữa chất có lợi như khoáng chất tự nhiên và chất có hại như kim loại nặng hay hóa chất độc hại, vì tất cả đều được tính gộp chung vào tổng lượng chất hòa tan. Vì vậy, muốn đánh giá đầy đủ và chính xác về độ an toàn của nguồn nước, cần thực hiện thêm các xét nghiệm nước chuyên sâu, thay vì chỉ dựa vào riêng chỉ số TDS.

3. Chỉ số TDS bao nhiêu thì nước uống được?

Theo tài liệu nền về tổng chất rắn hòa tan trong nước uống của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nước có TDS dưới 300 mg/L (tương đương khoảng 300 ppm) được các nhóm chuyên gia nếm thử đánh giá có vị rất tốt. Mức 300 đến 600 ppm được xếp loại tốt, dù ở ngưỡng này người dùng có thể bắt đầu cảm nhận rõ hơn vị khoáng trong nước. Khi TDS tăng lên 600 đến 900 ppm, vị nước chỉ ở mức khá. Từ 900 đến 1.200 ppm, nước bị đánh giá kém, và trên 1.200 ppm được xem là không chấp nhận được về vị.

Tại Việt Nam, QCVN 01-1:2024/BYT về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt do Bộ Y tế ban hành quy định TDS không vượt quá 1.000 mg/L. Nguồn nước có chỉ số cao hơn mức này chưa đạt quy chuẩn, vị nước có thể mặn hoặc hơi đắng, và nên được xử lý trước khi dùng cho ăn uống. Ở Mỹ, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) khuyến nghị TDS trong nước uống tối đa 500 mg/L, vì nồng độ cao hơn có thể gây vị mặn, cặn bám và ố màu. Đây là tiêu chuẩn thứ cấp mang tính hướng dẫn về cảm quan, không phải giới hạn bắt buộc về sức khỏe.

Cần lưu ý rằng TDS thấp hơn không đồng nghĩa với nước tốt hơn, vì WHO cũng ghi nhận nước có TDS quá thấp có thể có vị nhạt, kém hấp dẫn. Bên cạnh đó, TDS chỉ phản ánh tổng lượng chất hòa tan và không cho biết thành phần cụ thể. Theo hướng dẫn về TDS trong nước giếng của Sở Y tế và Môi trường bang Kansas (Mỹ), TDS cao có thể là dấu hiệu nước chứa các ion đáng lo ngại như nhôm, asen, đồng hoặc chì, và khi đó cần xét nghiệm thêm. Vì vậy, chỉ số TDS chỉ nên dùng để tham khảo nhanh. Khi đánh giá chất lượng nước, gia đình bạn nên đối chiếu thêm quy chuẩn hiện hành và các chỉ tiêu khác.

TDS càng thấp thường càng ít chất hòa tan, nhưng cần đối chiếu thêm quy chuẩn và các chỉ tiêu khác để đánh giá đầy đủ

4. Nguyên nhân khiến chỉ số TDS trong nước cao

Có nhiều nguyên nhân khác nhau khiến chỉ số TDS của một nguồn nước tăng cao hơn mức thông thường.

• Nguồn nước giếng khoan nhiễm phèn, sắt, khoáng: đây là nguyên nhân phổ biến ở nhiều khu vực, khi nước ngầm hòa tan các khoáng chất và kim loại từ đất đá trong quá trình lưu chuyển dưới lòng đất.
• Nước nhiễm mặn, nhiễm kim loại nặng: ở một số khu vực ven biển hoặc gần khu công nghiệp, nguồn nước có thể bị nhiễm mặn hoặc lẫn kim loại nặng, khiến chỉ số TDS tăng cao đáng kể so với nước sinh hoạt thông thường.
• Cặn, tạp chất từ đường ống, bể chứa cũ: hệ thống đường ống hoặc bể chứa nước đã sử dụng lâu năm, bị rỉ sét hoặc đóng cặn cũng có thể làm tăng lượng chất hòa tan trong nước khi nước đi qua các khu vực này.
• Đặc tính tự nhiên của nước khoáng: với nước khoáng thiên nhiên, TDS cao là đặc điểm vốn có do nguồn nước chứa nhiều khoáng chất tự nhiên có lợi, không phải dấu hiệu của ô nhiễm hay nước kém chất lượng.

5. Cách đo chỉ số TDS của nước tại nhà

Cách phổ biến và tiện lợi nhất để kiểm tra chỉ số TDS tại nhà là sử dụng bút đo TDS cầm tay. Chỉ cần nhúng đầu đo của bút vào mẫu nước cần kiểm tra, thiết bị sẽ hiển thị kết quả chỉ số TDS theo đơn vị ppm trên màn hình chỉ sau vài giây.

Thao tác đo bằng bút TDS khá nhanh và đơn giản, phù hợp để kiểm tra định kỳ tại nhà mà không cần kiến thức chuyên môn. Tuy nhiên, hạn chế của phương pháp này là chỉ đo được tổng lượng chất hòa tan trong nước, không thể xác định cụ thể đó là loại chất gì, có lợi hay có hại cho sức khỏe. Nếu muốn có kết quả chính xác và chi tiết hơn về thành phần trong nước, cần gửi mẫu nước đến các đơn vị xét nghiệm chuyên sâu.

Bút đo TDS giúp kiểm tra nhanh tại nhà nhưng không xác định được cụ thể loại chất hòa tan

6. Cách xử lý khi nước có chỉ số TDS cao

Khi phát hiện nguồn nước sinh hoạt có chỉ số TDS cao do tạp chất hoặc kim loại nặng, giải pháp phổ biến và hiệu quả nhất là sử dụng máy lọc nước có màng RO. Với khe lọc siêu nhỏ, màng RO có khả năng loại bỏ phần lớn các chất hòa tan trong nước, giúp giảm đáng kể chỉ số TDS và cho nguồn nước sạch hơn rõ rệt so với trước khi lọc.

Một số dòng máy lọc nước hiện nay còn tích hợp thêm lõi khoáng ở giai đoạn sau màng RO, giúp bổ sung lại một phần khoáng chất có lợi vào nước, từ đó cân bằng vị nước thay vì để nước sau lọc quá “trơn” như đặc điểm thường thấy của nước RO thuần túy.

Sau khi lắp đặt máy lọc nước, nên theo dõi chỉ số TDS định kỳ bằng bút đo để kiểm soát chất lượng nước đầu ra, đồng thời đây cũng là cách gián tiếp giúp nhận biết thời điểm cần bảo trì hoặc thay lõi lọc, vì chỉ số TDS đầu ra tăng bất thường có thể là dấu hiệu cho thấy màng lọc đã đến hạn cần thay thế.

Máy lọc nước RO là giải pháp hiệu quả giúp giảm chỉ số TDS trong nguồn nước

Nếu nguồn nước gia đình bạn có chỉ số TDS cao, có thể tham khảo các dòng máy lọc nước RO Kangaroo giúp loại bỏ tạp chất, giảm TDS và cải thiện chất lượng nước rõ rệt. Bên cạnh đó, một số dòng máy còn tích hợp tính năng theo dõi chỉ số TDS sau lọc ngay trên máy như KG400HD, KG400US, KG100US. Quý khách hàng có thể tham khảo thêm lõi lọc và phụ kiện chính hãng Kangaroo để chủ động thay thế đúng định kỳ.

7. Câu hỏi thường gặp về chỉ số TDS

7.1. TDS và ppm khác gì nhau?

TDS là tên gọi của chỉ số thể hiện tổng lượng chất rắn hòa tan trong nước, còn ppm (phần triệu) là đơn vị đo dùng để biểu thị giá trị của chỉ số đó. Nói cách khác, TDS là đại lượng cần đo, còn ppm là đơn vị dùng để đọc kết quả, tương tự như mg/L.

7.2. Nước RO có TDS gần bằng 0 có tốt không?

Nước RO có TDS rất thấp cho thấy phần lớn tạp chất và khoáng chất đã được loại bỏ qua màng lọc, giúp nước khá sạch để sử dụng. Tuy nhiên, TDS quá thấp cũng đồng nghĩa với việc nước gần như không còn khoáng chất tự nhiên, khiến vị nước có thể nhạt hơn. Đây là lý do nhiều máy lọc RO hiện nay bổ sung thêm lõi khoáng để cải thiện vị nước sau lọc.

7.3. Bút đo TDS có chính xác không?

Bút đo TDS cho kết quả khá nhanh và tương đối chính xác về tổng lượng chất hòa tan trong nước, phù hợp để kiểm tra nhanh tại nhà. Tuy nhiên, thiết bị này không thể phân tích cụ thể thành phần các chất có trong nước, nên nếu cần đánh giá chi tiết và chuyên sâu hơn, vẫn cần gửi mẫu đến đơn vị xét nghiệm nước chuyên nghiệp.

7.4. TDS bao nhiêu là nước sạch?

Không có một con số TDS cố định để khẳng định nước sạch hay không, vì TDS chỉ phản ánh tổng lượng chất hòa tan chứ không xác định được nước có nhiễm vi khuẩn hay hóa chất độc hại hay không. Mức TDS dưới khoảng 300 ppm thường được xem là thấp và dễ uống, nhưng để khẳng định nước sạch cần kết hợp thêm các chỉ tiêu vi sinh và hóa học khác theo quy chuẩn hiện hành.

7.5. Nước khoáng TDS cao có uống được không?

Có. Với nước khoáng thiên nhiên, TDS cao chủ yếu đến từ hàm lượng khoáng chất có lợi như canxi, magie, natri, đây là đặc điểm vốn có của loại nước này chứ không phải dấu hiệu ô nhiễm. Tuy nhiên, nên chọn nước khoáng từ các thương hiệu có nguồn gốc rõ ràng để đảm bảo chất lượng.

7.6. TDS cao có gây hại không?

TDS cao không đồng nghĩa với việc nước chắc chắn gây hại, vì còn tùy thuộc vào loại chất hòa tan chiếm phần lớn trong đó là khoáng chất có lợi hay tạp chất, kim loại nặng có hại. Nếu TDS cao do nhiễm kim loại nặng hoặc tạp chất ô nhiễm, việc sử dụng lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nên cần xét nghiệm cụ thể để xác định rõ nguyên nhân trước khi kết luận.

TDS là chỉ số thể hiện tổng lượng chất rắn hòa tan trong nước, giúp phần nào đánh giá đặc điểm của nguồn nước nhưng không phải là thước đo duy nhất và tuyệt đối về độ an toàn. Nước uống nên có TDS ở mức thấp theo các tài liệu tham khảo phổ biến, đồng thời cần kết hợp thêm các chỉ tiêu khác để có đánh giá đầy đủ. Theo dõi chỉ số TDS định kỳ và xử lý đúng cách khi cần thiết sẽ giúp gia đình bạn chủ động hơn trong việc đảm bảo chất lượng nguồn nước sinh hoạt hằng ngày.